Anasayfa
Font resize: Increase SizeDecrease SizeReset font to default

Ana Menü

Metinler

Histerektomi

HİSTEREKTOMİ

 

(Rahimin Cerrahi Olarak Çıkartılması, Vajinal Histerektomi, Abdominal Histerektomi)

Tanım

Histerektomi rahimin cerrahi olarak çıkartılmasıdır. Histerektomi steriliteye (kısırlık), yani çocuk sahibi olma kabiliyetinin sonlamasına yol açar.  Karın yoluyla veya vajinal yoldan yapılabilir.

Histerektomi kadınlar arasında ikinci en sık uygulanan cerrahidir. (Kadınların maruz kaldığı en sık cerrahi işlem sezaryen ile doğumdur). 60 yaşındaki kadınların yaklaşık 1/3’ü histerektomi olmuşlardır.

İşleme Dahil Olan Vücut Kısımları

  • Parsiyel veya Subtotal Histerektomi: Uterusun çıkarılması
  • Total veya Basit Histerektomi: Uterus (rahim) ve serviksin (rahim ağzı) beraber çıkartılması
  • Radikal Histerektomi: Uterus, yumurtalıklar, fallop tüpleri, vajinanın üst kısmı ve pelvik lenf bezlerinin çıkartılması
  • Salpingo-ooforektomi: Yumurtalık ve fallop tüplerinin çıkartılması (yukarıdaki işlemlerin herhangi biri ile bir arada yapılabilir).

 

İşlemin Nedenleri

Kanser:

Histerektomi, uterus dışına yayılmamış hemen hemen tüm rahim kanseri vakalarında uygulanır. Pelvik organları etkileyen kanserler bütün histerektomilerin sadece %10’unu oluşturur. Bu kanser tipleri şunlardır:

  • Endometrium kanseri
  • Uterusun sarkomları
  • Rahim ağzı (serviks) kanseri
  • Yumurtalık (over) kanseri
  • Fallop tüpü kanseri

Kanserin tip ve yayılımına bağlı olarak, radyoterapi, kemoterapi, hormon tedavisi gibi diğer tedavi modaliteleri de kullanılabilir.

Diğer Sebepler:

Tartışmalı olmasına rağmen histerektomi, diğer tedavi metodlarına yanıt vermeyen uterusun aşağıdaki durumlarının tedavisinde de yapılabilir:

Uterusun myomları (fibroidler): Rahimin kas tabakasından gelişen, çok sık görülen ve iyi huylu ( kanser dışı) tümörlerdir.      

  • Uterusun diğer problemleri ile karşılaştırıldığında myomlara bağlı olarak histerektomi çok sık olarak yapılmaktadır.
  • Fibroidler çoğu zaman herhangi bir şikayete yol açmazlar ve tedavi gerektirmezler, ve genellikle menopoz sonrasında büzülüp küçülürler. Fakat myomlar bazan aşırı kanama veya ağrıya yol açabilirler.
  • Fibroidlerin tedavisinde histerektomiye alternatif başka yöntemler de vardır. Bu tedaviler özellikle çocuk isteği olan genç bayanlar için önem taşımaktadır.

Endometriozis: Endometrial dokunun (rahimin iç boşluğunu döşeyen doku) rahimin dış kısmı üzerinde veya rahime yakın organlar (yumurtalıklar, fallop tüpleri, mesane ve diğer organlar) üzerinde gelişmeye başlaması olarak tanımlanır.

  • Endometriozis histerektominin sık nedenlerinden biridir. En sık 30-40 yaş civarındaki özellikle de gebelik yaşamamış kadınlarda görülür.
  • Bu durum ağrılı adet görmeye, anormal vajinal kanamaya, bazen de kısırlığa yol açabilir. Endometriozis genellikle menopozdan sonra geriler ve kaybolur.
  • Endometriozisi olan kadınlar sıklıkla estrojen seviyelerini düşüren hormon ve ilaçlarla tedavi edilir. Şikayetlere yol açan endometrial doku yamalarını veya endometriozis kistlerini çıkarmak için laparoskopi veya laparotomi (daha büyük kesilerle karının açılması) ile cerrahi planlanabilir. Histerektomi diğer tedavi yöntemleri başarısız olmadığı veya şikayetler çok ağır olmadığı sürece genellikle yapılmaz.

 

Uterus prolapsusu: Uterusun normal yerinden vajen içine sarkması ile oluşan, iyi huylu (kanser ile ilişkisi olmayan) bir durumdur.

  • Uterus prolapsusu zayıflamış ve aşırı gerilmiş pelvis ligamentleri ve dokuları sonucu oluşur.
  • Çocuk doğurma, obezite, menopoz sonrasında östrojen eksikliği bu problemin oluşmasında katkıda bulunabilir. Histerektomilerin %20’ye yakın bir kısmının nedeni uterus prolapsusudur.
  • Tedavide, östrojen tedavisi, pelvik taban kaslarının güçlendirilmesi için egzersizler, pesser kullanımı (uterusu desteklemek için vajene yerleştirilen plastik bir halka) önerilebilir. Daha ciddi vakalarda cerrahi, destek dokularını onararak sarkmış organları normal pozisyonlarına taşıyabilir. Eğer prolapsus ciddi problemlere yol açıyorsa histerektomi yapılabilir.
  • Histerektominin diğer nedenleri arasında kronik pelvik ağrı, adet döneminde ve adet aralarında aşırı kanamalar, kronik pelvik enflamatuar hastalık vardır.

 

İşlem Sırasında Komplikasyon Olasılığını Arttıran Risk Faktörleri

  • Obezite
  •  Sigara içilmesi
  • Demir eksikliği anemisi
  • Kalp veya akciğer hastalığı
  • Diyabet (şeker hastalığı)
  • Önceden geçirilmiş pelvik cerrahi veya enfeksiyon
  • Sürekli kullanılan bazı ilaçlar; kullanmakta olduğunuz veya son bir ay içinde kullandığınız hergangi bir ilaç veya kimyasal madde varsa doktorunuza bilgi veriniz.

Bu Süreçte Karşılaşılacak Durumlar:

İşlemden Önce

Doktorunuz muhtemelen aşağıdaki işlemleri yapacaktır:

  • Kan ve idrar tetkikleri
  • Karın ve böbreklerin direkt grafisi (röntgen)
  • Pelvik ultrason: Vücudun iç yapısının görüntülenmesi için ses dalgalarının kullanıldığı bir test
  • Dilatasyon ve Küretaj (D&C): Jinekolojik veya obstetrik sorunların tanı ve tedavisi için uterusun içini döşeyen doku örneklerinin cerrahi olarak çıkarılmasıdır.

Ameliyatınıza yaklaşılan günlerde

  • Ameliyat olmaya gelirken ve eve dönerken uygun bir vasıta ayarlayın
  • Hastaneden dönüşünüzde evde size yardımcı olacak birilerini organize edin
  • Barsak temizliği için bir kez veya iki kez lavman yapacaksınız
  • Ameliyattan önceki akşam hafif bir öğün yeyiniz ve gece 12’den sonra hiçbir şey yeyip içmeyiniz.
  • Enfeksiyonun önlenmesi için antibiyotikler verilebilir.
  • Karın ve/veya pelvik bölgenizi tıraş ediniz.

İşlem Sırasında

İntravenöz sıvı ve ilaçlar, mesane sondası ve nadiren kan transfüzyonu gerekli olacaktır. Cerrahinin nedenine bağlı olarak diğer organ ve dokular da çıkarılabilir veya onarılabilir.

Anestezi

İşlemin tipine bağlı olarak genel veya rejyonel anestezi kullanılabilir.

 

 

İşlemin Tanımlanması:

Üç ayrı histerektomi metodu vardır.

Abdominal Histerektomi: Uterus ve serviksi çevreleyen kan damarları ve dokuların ortaya çıkarılması için alt karında bir kesi yapılır. Uterusu çıkarılması için bu dokular kesilerek, kan damarları bağlanır. Bu derin yapılara kendiliğinden eriyen ve böylece alınması gerekli olmayan dikişler konur. Vajinanın  üst kısmından uterus çıkarılır ve vajen enfeksiyonların önlenmesi ve barsakların buradan sarkmaması için yeniden kapatılır.

Abdominal Histerektomi:

 

Vajinal Histerektomi: Uterus serviksten tutularak çekilir ve vajen özel ekartörlerle açık tutulur, vajen dışına herhangi bir kesi yapılmaz. Doktor serviksin etrafına vajenin en üst kısmında dairesel bir kesi yapar. Uterus ve serviksin destekleyici ligamentleri ve çevreleyen dokuları kesilir ve damarları bağlanır. Böylece uterus ve serviks vajen yoluyla çıkarılır. Vajen enfeksiyonların önlenmesi ve barsakların buradan sarkmaması için yeniden kapatılır.

Vajinal Histerektomi

Laparoskopi-Yardımlı Vajinal Histerektomi (LAVH): Göbekten yapılacak küçük bir kesi ile laparoskop karına yerleştirilir. Küçük, dolmakalem kalınlığında teleskop benzeri bir cihaz olan laparoskobun bir ucunda ışık, diğer ucunda da büyütma özelliği olan bir mercek bulunur ve bu cihaz doktorun pelvik organları görüntülemesini sağlar. Doktorunuzun organları daha rahat görmesi ve çalışabileceği daha geniş bir boşluk yaratmak için karın zararsız bir gazla (karbondioksit) şişirilir. Laparoskoptan gelen görüntüler özel bir monitör ile görüntülenir.

Organların manipule edilmesi ve uterusun çıkarılması için, karında yaklaşık 0.5-1 cmlik iki veya üç kesi daha açılır. Uterusun vajenle birleşim yerine de bir kesi yapılır. Mesane ve düz barsak nazikçe, vajinadan yapılmış kesi aracılığı ile çıkarılacak olan uterustan uzaklaştırılır. Vajen enfeksiyonların önlenmesi ve barsakların buradan sarkmaması için yeniden kapatılır. Bütün kesiler belki minik bir iz bırakacak olan dikişlerle kapatılır.

Vajinal histerektomi ve laparoskopi-yardımlı vajinal histerektomi sonrasında vajene tampon yerleştirilir. Bu tampon bir veya iki gün sonra çıkarılır.

İşlemden Sonra

Çıkarılmış bütün dokular incelenmek üzere patoloji laboratuarına gönderilir. Damardan sıvı ve ilaç tedavisi ayılma odasında da devam edecektir.

Ameliyat Ne Kadar Zaman Sürecektir?

Genellikle 1-3 saat arası

İşlem Ağrılı mıdır?

İşlem sırasında anestezi ağrıyı tamamen önler. Ameliyattan sonraki ilk birkaç gün ağrı, pelvik doluluk, şişkinlik, vajinal kanama veya akıntı beklenen şikayetlerdir. Bu tür rahatsızlıkların giderilmesi için size ağrı kesiciler verilecektir.

Olası Komplikasyonlar:

  • Anesteziye karşı gelişen reaksiyonlar
  • Ağrı
  • Enfeksiyon
  • Kanama
  • Yorgunluk
  • Pelvik organ hasarı (mesane ve/veya barsak)
  • İdrar inkontinansı (idrarınızı tutmada problem)
  • Yumurtalık fonksiyon kaybı ve erken menopoz
  • Depresyon
  • Cinsel ilişki problemleri

 

Ortalama Hastanede Kalış

1-5 gün

Ameliyat Sonrası Bakım

Hastaların çoğu abdominal histerektomiden sonra üçüncü gün, vajinal histerektomiden sonra ise birinci veya ikinci gün taburcu edilirler. Abdominal histerektomiden sonra, yaklaşık 8-10 cmlik bir kesi açıldığından dolayı, hastanın tam olarak iyileşmesi genellikle 6-8 haftayı bulur.

İyileşme döneminde aktivitelerinizi aşamalı olarak artırmanız önerilir. İyileşme döneminizin ilk iki haftasında kesinlikle ağır kaldırmayınız ve mümkün olabildiğince istirahat ediniz. Bu dönemin ardından ufak tefek ev işleri, kısa süreli araba kullanma gibi aktivitelerinize başlayabilirsiniz, hatta mesleğiniz aşırı fiziksel aktivite gerektiren bir branş değilse işe bile dönebilirsiniz. Ameliyattan sonraki 6. haftanın sonunda cinsel ilişkiniz başlayabilir. Vajinal histerektomi yapılan kadınlar genellikle daha çabuk iyileşirler.

  • Cerrahiden sonraki ilk gece, yatakta dik oturmanız ve hastane korudorunda kısa mesafe yürüyüşü yapmanız istenebilir.
  • Ertesi sabah herhangi bir komplikasyon belirtisi yoksa ve gaz çıkarıp yeterli seviyede ağızdan sıvı alabilir duruma geldi iseniz, mesane sondası ve damardan verilen sıvılar çıkarılacaktır.
  • İyileşmenin hızlanması için sebze ve meyvelerce zengin olan dengeli bir diyetle besleniniz. Cerrahi sırasında ne kadar kan kaybının olduğuna bağlı olarak, demir ilacı (kan ilacı) kullanmanız tavsiye edilebilir.
  • Kabız olmamaya çalışınız. Bunun için, yüksek lifli gıdaları bol alınız, bol su içiniz ve gerekirse laksatif (kabızlık giderici) ilaçlar kullanınız.
  • Cerrahiden sonraki en az ilk iki hafta boyunca ayakta duş şeklinde banyo yapınız.
  • Kesi bölgelerinizi kuru ve temiz tutunuz.
  • Doktorunuz tarafından aksi söylenmediği sürece vajinal duş yapmayınız ve vajinanıza tampon vb. maddeler koymayınız.
  • Normal aktivitelerinize aşamalı bir şekilde dönünüz, cinsel ilişkiyi de kapsayan çoğu normal aktivite ameliyattan yaklaşık altı hafta sonra başlatılmalıdır.
  • Tolere edebildiğiniz kadarıyla günlük yürüyüşler yapınız.
  • 4-6 hafta boyunca ağır kaldırmaktan kaçınınız.
  • Eğer subtotal histerektomi yapıldıysa, rahim ağzınız hala yerinde olduğundan dolayı servikal anomalilerin saptanması için aynı şekilde Pap smear taramalarına devam edilecektir.
  • Doktorunuza Kegel egzersizlerinin ne zaman ve nasıl yapılması gerektiğini sorunuz. Bu egzersizler pelvik taban kaslarını güçlendirerek, üriner inkontinansın düzelmesini veya önlemesini sağlayabilir, cinsel hazzı iyileştirebilir.

Sonuçlar

Fiziksel:

Uterusun çıkarılması anormal kanamayı sonlandırır, pelvik baskı ve sarkma hissini azaltır ve myomların ortadan kaldırılmasını sağlar. Bununla beraber kanser, endometriozis, pelvik yapışıklık gibi diğer bazı durumlar histerektomi sonrasında da devam edebilir veya histerektomiden bir süre sonra tekrarlayabilir.

Histerektomiden sonra adet görmeniz sonlanacak ve gebe kalma ihtimaliniz olmayacaktır, bu nedenle doğum kontrolüne gerek olmayacaktır. Eğer overleriniz (yumurtalıklarınız) rahim ile birlikte çıkarılmayıp yerinde bırakıldı ise, overlerinizden hala hormon salınımı ve yumurta üretimi devam ettiği için adet görmemenize rağmen ateş basması, kuruluk vb. menopoz şikayetleriniz (doğal menopoza girmedi iseniz) olmayacaktır.

Eğer overler de çıkarıldı ise (ooforektomi), vücudunuzun ana estrojen ve diğer cinsiyet hormonları kaynağı ortadan kaldırılmış olacaktır. Eğer önceden menopoza girmemiş iseniz, overlerin alınması ile birlikte vücudunuzda hızlı bir şekilde menopoz hali başlayacaktır (cerrahi menopoz) ve ateş basması gibi tipik menopoz şikayetleriniz oluşacaktır. Bu durumda hormon tedavisi genellikle tavsiye edilmektedir.

Duygusal:

Bazı kadınlar rahimlerinin alınmasına yanıt olarak depresyon da dahil olmak üzere çok güçlü duygusal tepkiler verebilmektedir.

Cinsel:

Bazı kadınlar histerektomi sonrasında cinsel yaşamlarında değişiklik olduğundan yakınırlar. Uterusun çıkarılmasına bağlı olarak, orgazm sırasında hissedilebilen rahim (uterus) kasılmaları artık olmayacaktır. Overler (yumurtalıklar) çıkarıldı ise, vajinal kuruluk bir problem olabilir, ancak bu durum genellikle estrojen preparatlarının kullanımı ile çözülecektir.

Bazı kadınlar histerektomi sonrasında cinsel yaşamlarının eskisinden daha iyi olduğunu ifade ederler. Bunun nedenleri muhtemelen; hastaları histerektomiye götüren duruma (myom, endometriozis gibi) bağlı ağrıdan kurtulmuş olmaları, istenmeyen bir gebeliğin oluşumu ile ilgili bir endişelerinin olmaması olabilir.

Histerektomi Olmadan Önce Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar:

  •   Doktorunuzla cerrahi seçenekleriniz hakkında konuşunuz. Sizin şikayetleriniz ve mevcut hastalığınız ile ilgili diğer tedavi yöntemlerinin varlığı hususunda sorular sorunuz.
  • İkinci bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanının fikrini almayı da düşünebilirsiniz.
  • Hastalığınız için yapılacak cerrahi ve/veya medikal tedavilerin olası komplikasyonları hakkında soru sorunuz.
  • Her hastanın ve hastalığın farklı olduğunu aklınızdan çıkarmayınız. Bir hasta için iyi bir tedavi seçeneği diğeri için en iyisi olmayabilir. Sizin için en iyi tedavi alternatifini seçmek için doktorunuzla birlikte çalışınız.

Aşağıdaki Durumların Herhangi Biri ile Karşılaşırsanız Doktorunuzla Konuşunuz:

  • Ateşiniz yükselirse
  • Baş dönmesi ve baygınlık hissi olursa
  • Bulantı, kusma
  • Nefes darlığı
  • Aşırı vajinal kanama
  • İnsizyondan (yara yerinden) akıntı veya insizyon açılırsa
  • İdrar yaparken yanma, ağrı
  • Bacağınızda şişlik, kızarıklık, ağrı
  • Ameliyat veya ameliyatın sonuçları hakkında sorularınız olduğunda